1

Chủ nhật, 22/10/2017

Quay về Bạn đang ở trang: Home Đất và người Quân khu 3 Cây đa La Tiến - khúc tráng ca lịch sử

Cây đa La Tiến - khúc tráng ca lịch sử

Đến công tác tại huyện Phù Cừ, chúng tôi được cựu chiến binh Đặng Văn Đối dẫn viếng thăm cây đa và đền La Tiến. Tại đây, chúng tôi hiểu sâu hơn về những chiến tích oai hùng đầy bi tráng của nhân dân ta trong cuộc trường chinh giải phóng dân tộc.cdlttttaaa


Trong sâu thẳm ký ức Thiếu tá Đặng Văn Đối, nguyên là Khẩu đội trưởng, Đại đội 1, Tiểu đoàn 10, Trung đoàn 45, Sư đoàn 351 vẫn còn khắc ghi nỗi căm hờn kẻ thù hung bạo. Ông sinh năm 1937, tại Tam Đa (Phù Cừ, Hưng Yên), là người lính pháo binh lớp đầu tiên tham gia đánh tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Dẫn chúng tôi về lại bên cây đa La Tiến, ông tâm sự: “Trước năm 1953, gia đình tôi có 7 đảng viên, cả ông nội, bố, anh cả, chị dâu và tôi đều bị bắt và tù đày tại bốt La Tiến. Năm 16 tuổi, sau khi thoát khỏi bốt La Tiến, tôi lên đường nhập ngũ. Lúc bấy giờ làng xã bị đốt sạch, giặc Pháp tàn sát dân ta rất dã man, chúng tôi đi trong lòng căm hận ngút trời “Phù Cừ, Tiên Lữ ra tro/Thanh niên Kim Động ăn no đạn đồng”. Bia tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ còn đây, trên bia còn khắc ghi tội ác của thực dân Pháp và bè lũ tai sai đã giết hại 1.145 cán bộ, chiến sỹ và đồng bào ta bằng nhiều hình thức cực kỳ dã man, như: "cắt cổ, mổ bụng, bêu xác trên ngọn đa", riêng ở xã Nguyên Hoà có 121 người bị giết hại”...


cdlttttaaa

Các đại biểu dự Hội thảo lịch sử về cây đa La Tiến năm 2017/Ảnh Khắc Cường.

 

Đã ở tuổi 80, nhưng khi nói đến chuyện này, mắt ông vụt sáng quắc, long lên sòng sọc. Tôi hiểu và đồng cảm với nỗi căm hận đang dâng trào trong ông. Không căm hận sao được, từ cuối năm 1949, thực dân Pháp mở chiến dịch Diabolo càn quét lớn. Địch từ thị xã Hưng Yên đi bằng ca nô, tàu chiến theo sông Luộc đổ bộ lên chợ La Tiến, hội quân rồi tiến theo đường 202 càn quét các xã phía Bắc huyện, đóng bốt Đình Cao, Quang Xá. Một bộ phận từ La Tiến theo đê sông Luộc ra đóng bốt tại Bến Trại (Hải Dương). Sau 10 ngày càn quét tại địa bàn Hưng Yên, địch đóng bốt tại 30 vị trí và lập vệ sĩ phản động ở 24 nhà thờ, rồi chuyển giao cho lực lượng tại chỗ tiến hành bình định, trong đó có bốt La Tiến. Ngay từ buổi đầu chiếm đóng và lập bốt tại La Tiến, địch đã khủng bố vô cùng tàn bạo. Người tàn tật, già yếu không kịp chạy tản cư bị chúng ném xuống sông Luộc. Một số nữ du kích tham gia công tác giao liên, địch vận, không may sa vào tay địch, chúng đem về bốt tra tấn bằng những cực hình hết sức dã man rồi giết hại, như các chị: Đinh Thị Nhẹn, Phạm Thị Tị, Đinh Thị Mùi (ở La Tiến).


Đêm nào trong bốt La Tiến cũng diễn ra cảnh máu chảy, đầu rơi. Bốt La Tiến trở thành “lò cắt tiết, cối xay người” của giặc Pháp và bè lũ tay sai. Chúng sục sạo bắt dân đi phu xây bốt, đắp đường giao thông quân sự, khuân vác dụng cụ, phương tiện phục vụ quân lính đi càn quét. Chúng thúc ép lập tề, lập ra “Ban hương chủ” để cai quản dân, làm chỗ dựa cho chúng bắt phu, vơ vét lúa gạo, của cải. Từ bốt La Tiến, bọn địch còn càn quét, bao vây các thôn, xã lân cận, thẳng tay bắn giết, đốt phá và cướp bóc. Chúng bắt hàng trăm người dân trong vùng mà chúng cho là Việt Minh, du kích rồi đem về bốt La Tiến tra tấn, sát hại dã man ngay tại cây đa La Tiến.


Trong số 1.145 chiến sĩ cách mạng, đồng bào yêu nước của ta bị thực dân Pháp và bè lũ tay sai giết hại ở La Tiến có nữ Anh hùng liệt sỹ Trần Thị Khang (tức Vũ Thị Kính quê ở xã Xuân Dục, huyện Mỹ Hào. Bà là em gái của đồng chí Trần Phương - nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam). Lúc bấy giờ bà là Huyện uỷ viên, Bí thư Phụ nữ cứu quốc huyện Phù Cừ, chỉ huy Đội nữ Du kích Hoàng Ngân. Vào ngày 8/6/1950, bà về công tác tại thôn Phù Oanh, xã Minh Tiến, địch càn quét bắt được bà dưới hầm bí mật. Chúng đưa bà về bốt La Tiến và tìm mọi cách dụ dỗ bà khai báo cơ sở cách mạng. Dụ dỗ không được, chúng treo ngược bà lên cành đa, đấm đá đến khi ngất lịm, máu chảy đầm đìa, rồi tra điện, dùng kìm rút hết móng tay, rồi cắm kim vào làm cho thể xác đau đớn đến tột cùng. Sau 5 ngày vừa dụ dỗ, vừa tra tấn không có kết quả, chúng treo bà lên cây đa, cắt cổ rồi vứt xác bà xuống sông Luộc. Trước lúc hy sinh, bà vẫn hô vang khẩu hiệu: "Đả đảo thực dân Pháp! Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!". Bà hy sinh khi đó mới 21 tuổi đời. Ghi nhớ công lao của bà, ngày 8/11/2000, Nhà nước ta đã truy tặng bà danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Và cũng để ghi nhớ công lao của cán bộ, chiến sĩ và đồng bào ta bị sát hại tại bốt La Tiến, năm 2009, Huyện ủy Phù Cừ chỉ đạo cho xây dựng đền tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Năm 2010, cây đa và đền La Tiến được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia. Đây là công trình mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, trở thành biểu tượng cho sự bất khuất, kiên cường của nhân dân xã Nguyên Hòa nói riêng và nhân dân Phù Cừ, Hưng Yên nói chung trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Cây đa và đền La Tiến thực sự là một chứng tích về một khúc tráng ca bất diệt và nó trở thành địa chỉ đỏ để giáo dục cho thế hệ trẻ.

                                                                                    Bình Minh