1

Thứ 2, 21/05/2018

hoctapvltbh

Quay về Bạn đang ở trang: Home Đất và người Quân khu 3 Chùa Phú Quân - di tích lịch sử cách mạng

Chùa Phú Quân - di tích lịch sử cách mạng

cpqdtlscm

Chùa Phú Quân được xếp hạng là di tích quốc gia từ năm 2002. Chùa thờ Sư tổ Non Đông, người có công phát triển phật giáo Trúc Lâm yêu nước. Được xây dựng tại thôn Phú Quân, xã Cẩm Định, huyện Cẩm Giàng (Hải Dương), di tích có tên chữ là “Trà Lai tự” (tức chùa Trà Lai). Theo minh văn chữ Hán “trà” nghĩa là “chè” (cây chè); "lai” có bộ “thảo” đầu liên quan tới một loại cây cỏ. Như vậy tên chùa Trà Lai gắn với một loại dược thảo quý mang lại sức khoẻ tốt cho mọi người.


Như nhiều ngôi chùa làng xã khác tại đồng bằng và trung du Bắc Bộ, chùa Phú Quân là nơi thờ Phật theo thiền phái Đại Thừa và Sư tổ Non Đông - một trong những Cao tăng thiền phái Trúc Lâm nổi tiếng thời Trần (1225 - 1400). Căn cứ vào lịch sử di tích và thư tịch cổ liên quan: Sư Tổ Non Đông họ Vương, hiệu Quản Viên, tự Tuệ Nhẫn, quê gốc tại xã Dưỡng Mông, huyện Kim Thành (Hải Dương). Thuở nhỏ bố mất sớm, mẹ ở vậy nuôi con, năm lên 10 tuổi Tuệ Nhẫn đã sớm chuyên cần học tập, năm 19 tuổi chán cảnh trần tục, ông đã yết kiến với Kiên Tuệ đại sư chùa Bái An để đi tu. Sau khi đã thụ giới cùng hai sư Nghĩa Trụ và Chân Giám trở thành một đệ tử tích cực của thiền phái Trúc Lâm.


Tục truyền, một lần vua Trần Minh Tông bị đau mắt nặng đã cho gọi các thái y trong triều đến chữa mà vẫn không khỏi, đêm đến vua nằm mộng thấy một thầy thuốc tự xưng là ông Mộng... Khi tỉnh dậy, không cần thuốc thang mà bệnh tự khỏi. Vua bèn lấy tên người trong mộng để đi hỏi khắp các châu, khi đến chùa Quang Khánh (chùa Muống, Kim Thành, Hải Dương) gặp sư Non Đông và phong là Quốc sư. Sinh thời sư Non Đông đi khắp nơi giảng đạo và xây chùa, chùa Phú Quân là nơi sư đã từng trụ trì, ở đâu sư cũng được nhân dân đặc biệt kính trọng.


cpqdtlscm

Nhà thượng diện chùa Phú Quân


Năm Cảnh Hưng thứ 34 (1773), các quan viên hương lão xã Phú Quân cùng nhau đóng góp công đức trùng tu chùa. Dấu tích kiến trúc cổ gồm: Câu đầu, hai vì hồi ốp tường và một số ngói mũi hài thời Hậu Lê (thế kỷ XVII - XVIII). Theo văn bia gắn tại tháp ghi nhận thời kỳ này Thanh Lãng thiền sư đã có công tu tạo mở rộng chùa thành nơi thắng cảnh, khắc kinh phật, đúc chuông tạo đồ tế khí lớn, nhỏ... có thể nói đây là thời kỳ phát triển rực rỡ nhất của chùa Phú Quân.


Kiến trúc hiện còn của chùa thuộc thời Nguyễn (thế kỷ XIX - XX). Trên thân cột cái còn ghi rõ những người giàu lòng hảo tâm công đức tu bổ chùa, việc làm nghĩa cử cao đẹp đó được nhân dân Phú Quân hết sức trân trọng.


Chùa Phú Quân được xây dựng theo hướng tây nam, hướng phổ biến của các chùa người Việt. Kiến trúc theo kiểu chữ “đinh” 5 gian tiền đường và 4 gian thượng điện, chất liệu gỗ lim. Nhà tiền đường kết cấu kiểu “kẻ chuyền, chồng chóp” riêng hai vì ốp tường hồi kết cấu kiểu “kèo cầu, trụ báng”. Tại câu đầu bên phải còn lưu giữ được một mảng chạm khắc gỗ thời Hậu Lê (thế kỷ XVII - XVIII), nét chạm phóng khoáng tinh xảo. Nhà thượng điện cũng có kết cấu khung vì kiểu “kẻ chuyền, chồng chóp”. Cuối cùng là vì ốp tường hậu xử lý “kèo cầu” đơn giản, mặt ngoài tường đắp nổi phù điêu “hổ phù”, một loại biểu tượng văn hóa phồn  thực của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước. Bài trí thờ tự tại chùa Phú Quân theo nguyên tắc cân đối truyền thống tạo nên sự trang trọng và thiêng liêng.


Nhìn chung, hệ thống tượng thờ tại di tích khá đẹp và đồng bộ. Đáng chú ý có pho tượng A Di Đà cao 1,45m được tạo dáng cân đối, đẹp mắt, tượng ngồi theo tư thế “hàng ma tọa”, chân phải vắt lên đùi trái, lòng bàn chân ngửa nhằm tránh tác động của cảnh xấu, đầu tượng có diềm hoa cúc gồm 5 bông mãn khai. Trong số các di vật, cổ vật hiện còn của di tích, đặc biệt quý hiếm là quả chuông đồng “Trà Lai tự chung” (chuông chùa Trà Lai) được đúc khoảng đầu thế kỷ XIX (do chữ mờ không rõ năm đúc) có bài minh chữ Hán của Thích tử Tuệ hoàn Bồ tát gồm hơn 500 chữ.


Theo bà Đào Thị Na (80 tuổi) ở thôn Phú Quân thì, trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp (1946 - 1954), chùa Phú Quân là một cơ sở kháng chiến, phía sau bệ tượng A Di Đà có hầm bí mật bảo vệ cán bộ huyện và tỉnh trên đường đi công tác.


Hàng năm vào ngày 26 tháng Giêng âm lịch, các phật tử tăng ni cùng toàn thể nhân dân thôn Phú Quân long trọng tổ chức giỗ Sư tổ Non Đông, người có công phát triển phật giáo Trúc Lâm yêu nước. Hiện nay chùa đã được trùng tu, tôn tạo khang trang, với kiến trúc độc đáo, đẹp mắt, không gian thoáng đãng thích hợp để du khách đến cúng bái, tịnh tâm và chiêm ngưỡng nét đẹp thâm trầm nơi cửa Phật. Đây là niềm tự hào và cũng là trách nhiệm lớn lao của cán bộ và nhân dân xã Cẩm Định, huyện Cẩm Giàng trong sự nghiệp bảo tồn di sản văn hoá dân tộc.

NGUYỄN THANH

 

dcccctkkknnnhhhvvff