0985.456.616

Thứ 3, 26/03/2019

htnndlllcc

Home Đất và người Quân khu 3 Hương vị quê nhà vùng biển

Hương vị quê nhà vùng biển

Tôi sinh ra và lớn lên trên vùng đất ven biển, đầy nắng và gió. Mỗi khi nhắc đến đặc sản vùng miền, tôi luôn tự hào giới thiệu với mọi người về hương vị độc đáo của nước mắm làng Sa Châu. Nếu như ai đó khi được thưởng thức hương vị nước mắm Sa Châu, chắc hẳn sẽ nhớ mãi cái vị đậm đà của “đặc sản” vùng quê ven biển này.hvlqjdjhdhdhhdc


Về thăm quê hương vào một ngày đầu năm với cảm giác se se lạnh còn vương lại hòa cùng ánh nắng của buổi sớm mùa xuân, làm tôi gợi nhớ đến hương vị đậm đà của nước mắm Sa Châu. Xe khách vừa dừng bánh ở cổng làng, tôi đã cảm nhận được hương vị nước mắm đặc trưng của làng nghề. Trải qua hàng trăm năm, nước mắm Sa Châu vẫn còn nguyên vẹn hồn cốt, bởi ở đó luôn có những con người tâm huyết và giữ gìn bí quyết truyền thống của làng nghề quê hương.


hvlqjdjhdhdhhdc

Người dân đang làm những công đoạn cuối của quy trình sản xuất nước mắm.

 

Làng Sa Châu nằm ngay cạnh Quốc lộ 18A, thuộc xã Giao Châu, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định. Bên cạnh những ngôi nhà cao tầng khang trang thì đi sâu vào trong làng, chúng tôi cảm nhận rõ hồn quê Việt đã được người dân nơi đây giữ gìn và trân trọng. Quang cảnh nhà nào, nhà ấy đầy ắp những chum, vại phơi khắp sân, vườn, khiến mỗi người khi đặt chân đến nơi này có một cảm giác bình dị, mộc mạc đời thường.

 

Đến thăm nhà bác Vũ Văn Hai, nằm ngay đầu làng Sa Châu, tấp nập khách hàng từ khắp mọi nơi đến đặt mua nước mắm. Căn nhà ngói ba gian với một khoảng sân rộng gần 200m2, các chum, vại chứa nước mắm được xếp đặt ngăn nắp nối tiếp nhau, trên nắp được ghi kí hiệu của từng loại. Thấy tôi, bác Hai tay bắt, mặt mừng, rồi chia sẻ: Làm nghề này vất vả lắm cháu ạ! Phải mất rất nhiều công sức ngay từ khâu chọn nhiên liệu, cách trộn muối, phơi nắng, phơi sương… Quy trình làm mắm theo phương pháp cổ truyền đòi hỏi phải tuân thủ những quy tắc nghiêm ngặt.

 

Bác Hai vui vẻ mời tôi ra sau vườn thăm những chum mắm, bác kể: Để có được nguyên liệu cá tươi về ủ mắm thì hằng ngày, người dân ở làng nghề đều phải dậy từ rất sớm đi ra bến. Ở đó, mọi người đến các thuyền lựa chọn những mẻ cá cơm nhỏ, tươi và những con tép mọi dùng để làm nguyên liệu ủ mắm. Điều đặc biệt là muối dùng để ướp cá phải được ủ trong kho hơn một năm mới sử dụng để nhằm giảm đi độ chát. Các chum cá khi được ủ muối, sau sáu tháng sẽ được mang ra và dùng những tấm vải màn, rổ tre vắt lấy nước mắm nguyên chất. Sau khi được vắt ra, lại đựng vào những chiếc chum khác và tiếp tục phơi nắng, phơi sương tầm sáu đến bảy tháng cho đến khi nước mắm ngấu mới thôi.

 

Sự kì công thể hiện trong công đoạn đảo cá và phơi nắng, phơi sương. Cá khi được ướp với muối phải được trộn đều và thường xuyên đảo qua, đảo lại, như thế mới ngấm đủ muối và ngấu kĩ. Phơi nắng, phơi sương cũng là một công đoạn vô cùng quan trọng. “Có những hôm, trời trở mưa giông bất chợt mà không kịp che đậy thì coi như mất trắng mẻ nước mắm đấy” -bác Hai nói.

 

Đi dọc đầu làng tới cuối làng, tôi được nghe người dân ở đây giới thiệu về nhà cụ Vũ Thị Vụ. Ngôi nhà nhỏ nằm cuối đường làng, từ xa tôi đã cảm nhận được hương vị nước mắm đậm đà tỏa ra. Cụ Vụ năm nay đã ngoài 70 tuổi, nhưng vẫn duy trì nghề làm nước mắm truyền thống từ bao đời nay. Chia sẻ với chúng tôi, cụ nói: Làm nước mắm ở làng nghề này đều có những công đoạn giống nhau, nhưng để có được vị nước mắm riêng biệt của mỗi nhà thì đó là bí quyết của từng người. Nước mắm muốn ngon thì phải hội tụ được cả tinh hoa của đất, trời, chính vì vậy sau khi phơi nắng, phơi sương đủ sáu tháng, lại tiếp tục mang những chum nước mắm đó chôn xuống đất khoảng một năm mới có thể dùng được.

 

Ngày nay, trước sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, người ta có thể dùng máy móc để sản xuất ra đủ các loại nước mắm trong thời gian ngắn. Thế nhưng, bà con nơi đây luôn giữ nghề làm nước mắm theo cách truyền thống. Bởi làm nước mắm theo cách này sẽ không gây độc hại tới môi trường. Đặc biệt, họ muốn lưu giữ lại cái hồn cốt truyền thống mà cha ông đã để lại từ bao đời nay. Mặc dù sản xuất theo phương thức truyền thống, nhưng sản lượng nước mắm ở làng nghề cung cấp ra thị trường luôn đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng và đời sống bà con trong làng cũng ngày càng được cải thiện hơn.

 

Chia tay những con người nơi đây, tôi cảm nhận cái hương vị đậm đà mà thanh tao của làng nghề còn vương lại đâu đó. Hồn quê Việt Nam luôn còn đó những nét đẹp bình dị, mộc mạc đời thường ngay chính nơi này. Tinh hoa của đất trời hòa quyện, gắn kết với nhau trong từng giọt nước mắm để những người con xa quê mỗi khi nhắc đến luôn tự hào.

 Nguyễn Quyên