0985.456.616

Thứ 5, 13/12/2018

74nn22t12

Home Kinh tế - đời sống Nghề làm nón lá của người Dao Đầm Hà

Nghề làm nón lá của người Dao Đầm Hà

Trải qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử, nghề nón lá của người Dao ở thôn Màu Sán Cáu, xã Quảng An, huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh tưởng chừng bị lãng quên, thế nhưng nhờ tình yêu và lòng nhiệt huyết của chị Đặng Thị Lan nghề nón lá đã hồi sinh và đem lại của ăn, của để cho các hộ dân nơi đây.nnnllcmdkkcmmccggg


nnnllcmdkkcmmccggg

Chị Lan và cơ sở đan nón lá của người Dao, Quảng An

 

Vượt qua hơn 20km đường rừng núi quanh co từ thị trấn Đầm Hà lên đến thôn Màu Sán Cáu, xã Quảng An, giữa một bên là núi cao dựng đứng, một bên là vực sâu thăm thẳm. Mất hơn 1 giờ đồng hồ, chúng tôi mới tới được nơi được coi là tồn tại duy nhất nghề nón lá của tỉnh Quảng Ninh.

 

Theo sự giới thiệu, chúng tôi đến gặp chị Đặng Thị Lan – Người biết đan và đang truyền dạy nghề đan nón lá của người Dao tưởng đã thất truyền từ nhiều năm nay ở thôn bản heo hút này. Vừa dở tay gia cố phần khung của chiếc nón lá sắp đan, chị Lan vừa tâm sự: “Nghề làm nón của người Dao ở đây có từ khi nào thì không ai biết rõ, chỉ biết là từ khi đồng bào dân tộc Dao của chúng tôi tới đây ở, mọi người trong thôn đã có nón để đội đi làm đồng, hay lên nương rẫy. Chiếc nón lá không chỉ là vật quen thuộc che mưa, che nắng, mà nó còn là một sản phẩm văn hóa tinh thần vô giá, độc đáo của dân tộc Dao nơi đây”.

 

Trải qua bao thăng trầm biến thiên của thời gian, mặc dù nghề làm nón không còn hưng thịnh như trước nhưng những người dân thôn Màu Sán Cáu, xã Quảng An vẫn đang âm thầm “giữ hồn” nón Việt. Có thể nói nón lá của dân tộc Dao nơi đây rất khác với nón lá ở một số địa phương khác. Không chỉ khác về hình thức mà còn khác cả về cách làm và nguyên liệu. Để làm ra một chiếc nón hoàn chỉnh cần trải qua nhiều công đoạn và mất khá nhiều thời gian. Khung nón đan bằng tre và có hai lớp, một lớp ngoài và một lớp trong. Lớp bên ngoài được đan cẩn thận, không để lộ một mấu nối nào ra ngoài. Sau đó trải đều lá mai, lá chuối bên trong lớp khung ngoài đó, ép chặt rồi cố định lớp khung thứ hai lên. Một chiếc nón đẹp là có khung ngoài được tạo dáng tròn, bè, các mắt đan đều nhau, lớp lá bên trong dàn đầy đặn, chắc chắn. Vì lá mai không có sẵn như lá tre hay lá chuối nên người Dao nơi đây làm nón phải đi hái lá mai trong rừng hoặc tìm những bản làng xung quanh có trồng cây mai. Lá mai, lá chuối lấy về đều được bó thành từng bó nhỏ rồi xếp trên gác bếp hong khô cho đến khi lá ngả màu nâu, không còn giữ nước và giữ độ dai nhất định. Những chiếc nón lá sau khi hoàn thành công đoạn cuối cùng tiếp tục được hong khô trên gác bếp, điều này giúp cho chiếc nón không bị mối, mọt, có độ bền lâu, trời nắng không bị cong vênh, trời mưa không bị thấm nước. Có lẽ chính vì sự cẩn thận tỉ mỉ, kỳ công như vậy mà chiếc nón lá của người dân tộc Dao ngày càng ít người biết làm, chỉ có các cụ cao tuổi hoặc những người tâm huyết như chị Lan.

 

Hiện nay, dưới sức ép của nền kinh tế thị trường, những người làm nón truyền thống đều không khỏi lo lắng về khả năng phát triển của nghề. Hơn nữa, thu nhập từ nghề không cao, vì mỗi chiếc nón chỉ có giá từ 150.000-200.000 đồng. Trước thực trạng nghề làm nón ở Quảng An đang có nguy cơ bị mai một, xã Quảng An đã có kế hoạch khôi phục và phát triển nghề. Trao đổi với chúng tôi về định hướng phát triển và bảo tồn gìn giữ nghề đan nón lá truyền thống nơi này, đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã Quảng An Phạm Tiến Cường cho biết: “Với mong muốn bảo tồn và tạo dựng thương hiệu riêng cho sản phẩm nón lá của người Dao ở Quảng An, chúng tôi đã thành lập hợp tác xã đan nón và thống nhất đặt tên cho sản phẩm là “Nón Đại Hiệp”. Cách đây không lâu, sản phẩm “Nón Đại Hiệp” đã được Sở KH&CN cấp chứng nhận. Hiện tại, chúng tôi đã hoàn thiện hồ sơ đăng ký quyền sở hữu trí tuệ tại Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) để cấp thương hiệu độc quyền. Bên cạnh đó, xã đã huy động nguồn vốn xã hội hóa để trực tiếp mở các lớp truyền dạy đan nón lá cho các thế hệ trẻ ở địa phương. Hiện, đã mở được 2 lớp với hơn 40 học viên ở đủ mọi lứa tuổi".

 

Được biết, trong những năm tới xã Quảng An có chủ trương quy hoạch một điểm để xây dựng cơ sở, nhà xưởng để phát triển bảo tồn nghề đan nón lá của người Dao. Bên cạnh khuyến khích phát triển nghề truyền thống, năm tới xã sẽ chủ động nhân cấy nghề mới như mây, tre đan để đời sống của người dân ngày càng ấm no hơn nữa. Bà Chíu Tài Múi, một người trong thôn cũng đan nón cùng chị Lan cho biết: “Ngày trước, các bà các mẹ, các chị trong thôn cũng biết đan nón. Sau rồi, do hoàn cảnh nào đó, nghề đan nón ở trong thôn bị mai một. Tôi cũng bàn với các cụ và chị Lan tập đan những chiếc nón để bảo tồn và phát triển nghề khỏi bị mai một, để con cháu người Dao thêm tự hào về truyền thống của cha ông”. Được biết, chiếc nón lá của người Dao cũng đã được bày bán tại gian hàng OCOP của huyện Đầm Hà, trong chương trình hội chợ xuân OCOP Hạ Long 2018 vừa qua. Du khách đánh giá rất cao về mẫu mã, cũng như chất lượng của sản phẩm nón lá của người Dao nơi đây.

 

Chia tay chị Lan và những chị em đang làm nghề nón lá người Dao ở thôn Màu Sán Cáu, chúng tôi cảm thấy tự hào về truyền thống của đồng bào nơi đây và cũng chúc cho những dự định và chương trình bảo tồn, và phát triển nghề làm nón lá của người Dao nơi đây được phát triển.

Long Vũ