0985.456.616

Thứ 3, 16/10/2018

htnndlllcc

Home Văn hoá - Thể thao Nghĩ về Tổ quốc qua ca từ của nhạc phẩm Đất nước

Nghĩ về Tổ quốc qua ca từ của nhạc phẩm Đất nước

Ngôn ngữ là cái vỏ vật chất của tư duy, là chìa khóa để mở ra cả nền văn hóa. Sự kỳ diệu của ngôn ngữ ở chỗ, từ một chi tiết, sự việc rất nhỏ người ta có thể dùng đến hàng nghìn, hàng vạn chữ để mô tả về nó nhưng cũng có khi những đặc trưng của cả một hiện tượng, quá trình lâu dài, rộng lớn và phức tạp lại được khái quát hóa đầy đủ trong vài nốt nhạc hay chỉ qua một đoạn thi ca. Và nhạc phẩm “Đất nước”, lời thơ Tạ Hữu Yên, phổ nhạc Phạm Minh Tuấn mang trong mình đầy đủ sự kỳ diệu của ngôn ngữ, khi ca từ của nó đã làm toát lên hình ảnh đất nước Việt Nam đầy bi tráng với những nét đặc trưng văn hóa của dân tộc được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử.nvtdkkqmmcvvvc


Đó là “Đất nước tôi” ngay từ thưở khai thiên lập địa tựa như đứa trẻ còn trên nôi đã phải “Sáng chắn bão giông, chiều ngăn nắng lửa”, “Ngăn bước quân thù phía Nam, phía Bắc”. Thiên tai và địch họa là hai thử thách khắc nghiệt mà tạo hóa đã “trút xuống” đôi vai nhỏ bé của dân tộc Việt. Và cũng chính bởi cái điều kiện tồn tại xã hội khắc nghiệt ấy, đã đặt người Việt luôn ở tư thế chủ động, sẵn sàng trong cuộc đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên và giặc ngoại xâm. Vậy nên, ý thức bảo vệ sự sống còn của cộng đồng cứ thế lớn dần lên, kết tinh thành chủ nghĩa yêu nước bất khuất, kiên cường, thấm sâu vào các thế hệ từ thuở hồng hoang vua Hùng dựng nước cho đến tận thời đại Hồ Chí Minh.


nvtdkkqmmcvvvc

Ảnh minh họa

 

Thế rồi cũng chính trong tiến trình lịch sử đó, chủ nghĩa yêu nước lại là chất xúc tác góp phần nhân lên tính cố kết cộng đồng, tương thân tương ái, truyền thống lạc quan, yêu đời và tinh thần cần cù, dũng cảm trong chiến đấu và lao động sản xuất. Tất cả những những điều này đã tạo nên nét đặc trưng trong tư tưởng văn hóa của dân tộc Việt tự ngàn đời. Và cái cốt cách ấy qua ca từ của nhạc phẩm “Đất nước” được hiện lên chân thực, giản dị mà vô cùng sâu lắng, da diết. Vẫn là các hình ảnh quen thuộc lũy tre, bãi dâu, bến nước trong không gian văn hóa của những làng quê lam lũ nhưng trọn nghĩa vẹn tình bởi “gừng cay muối mặn”; đất mẹ dẫu còn gian khổ với “Hạt thóc chia đều” lúc no lúc đói vẫn “Vẹn tình đắng ngọt cùng vui”. Đất nước trong gian nan khi “bão giông”, “nắng lửa” với quân thù luôn rình rập Bắc Nam vẫn giàu thanh điệu từ “giọt đàn bầu” thánh thót, tiếng sáo lắng sâu và êm đềm trong khúc hát ru… để rồi chợt bừng sáng khát vọng tương lai khi ánh trăng đã tự tình ngoài song cửa.

 

Tuy vậy, trong nhạc phẩm “Đất nước” đâu chỉ nổi bật lên dáng hình dân tộc trong men say tự hào và chiều sâu văn hóa mà đó còn là khúc ca bi tráng về sự hy sinh thầm lặng của những bà mẹ thành đồng Tổ quốc. Không phải ngẫu nhiên mà ca từ về người mẹ trong nỗi đau giằng xé: “Ba lần tiễn con đi/ Hai lần khóc thầm lặng lẽ” được lặp lại hai lần trong bài hát. Đó chính là sự trăn trở về nỗi đau của sự mất mát đến tột cùng nỗi đau: “Các anh không về mình mẹ lặng im”. Lặng im không chỉ vì nước mắt mẹ đã cạn khô nơi khóe mắt, niềm đau đã chôn chặt trong tim mà quan trọng hơn cả, mẹ hiểu: “Các con của mẹ ngã xuống để đất nước đứng lên rũ bùn sáng lòa”. Và dân tộc này có biết bao người mẹ khi Tổ quốc cần đã tự nguyện hiến dâng những đứa con ruột thịt để “tạc” nên dáng hình và tầm vóc vĩ đại của đất nước như ngày hôm nay.

 

Hình ảnh Tổ quốc qua ca từ nhạc phẩm “Đất nước” không chỉ là cuốn phim tư liệu đầy tự hào, khái quát nên truyền thống văn hóa tư tưởng mấy nghìn năm của dân tộc, mà nó còn chấm phá lên một hình hài đất nước thật bi tráng qua hình ảnh nỗi đau của người mẹ và sự hy sinh quên mình của những người con đã ngã xuống để non sông, gấm vóc Việt Nam thống nhất liền một dải, đáng tự hào như ngày hôm nay. Đất nước hiện tại có nhiều đổi khác so với “Đất nước” những năm đầu thập niên 80, thế kỷ XX của nhà thơ Tạ Hữu Yên và nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn. Tuy sự biến thiên là liên tục nhưng có những giá trị về Tổ quốc là bất biến và cũng còn đó những nỗi đau trăn trở “vắt dài” qua hai thế kỷ.

 

Cảm ơn những ca từ của ca khúc “Đất nước” đã cho chúng ta hiểu thêm về điều này, để các thế hệ ngày hôm nay và mai sau biết trân trọng tri ân quá khứ, biết sống, hy sinh và dâng hiến sao cho không hổ thẹn với các bậc tiền nhân.

ANH DŨNG