1

Thứ 3, 16/01/2018

hoctapvltbh

cmnmmm20188

Quay về Bạn đang ở trang: Home Nội dung khác Văn nghệ - Thể thao Nghệ nhân Trần Xuân Bích và những điệu hát, múa cổ

Nghệ nhân Trần Xuân Bích và những điệu hát, múa cổ

Với mong muốn lưu giữ những nét đẹp văn hóa của đồng bào mình, nhiều năm qua, Nghệ nhân Trần Xuân Bích, thôn 1, xã Bằng Cả, huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh đã tích cực truyền dạy và phát triển nghệ thuật hát, múa cổ của đồng bào dân tộc Dao Thanh Y.nstxbbbnnammmmx


Bằng Cả là một xã miền núi, nằm cách trung tâm huyện Hoành Bồ 20 km về phía tây. Xã có 420 hộ với 1.616 nhân khẩu, có 5 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó, dân tộc Dao Thanh Y chiếm trên 97%. Các làn điệu hát, múa cổ được hình thành từ rất lâu trong đời sống cộng đồng của dân tộc Dao Thanh Y. Theo các cụ cao niên trong xã, thì các làn điệu hát, múa cổ được hình thành trong nghi lễ thờ cúng các vị thần; là nội dung không thể thiếu trong lễ hội của người đồng bào dân tộc Dao Thanh Y nơi đây.


nstxbbbnnammmmx

Nghệ nhân Trần Xuân Bích (ngồi giữa bên trái) đang dạy hát, múa cổ truyền cho các thành viên trong CLB

 

Chúng tôi gặp nghệ nhân Trần Xuân Bích, (61 tuổi) người mà bà con dân bản thường gọi bằng cái tên trìu mến là “Thầy giáo cổ truyền ở bản”. Với tình yêu và niềm đam mê “đau đáu” với nghệ thuật truyền thống của dân tộc mình, ông Bích đã và đang “tiếp lửa” cho các thế hệ sau gìn giữ và bảo tồn, phát triển nghệ thuật cổ truyền của đồng bào mình thông qua các làn điệu hát, múa cổ truyền của đồng bào Dao Thanh Y. Ông Bích tâm sự: “Tôi sinh ra trong một gia đình có 3 đời biết các làn điệu hát, múa cổ truyền thống của đồng bào Dao Thanh Y. Đời trước, ông nội tôi hát, múa ở tận Lạng Sơn và Bắc Giang. Sau đó, cứ thế, ông lại truyền cho bố tôi. Ngày còn nhỏ, gia đình tôi sống ở Bắc Giang. Năm lên 7 tuổi, bố tôi thường cho tôi đi theo những canh hát ở Lạng Sơn, Bắc Giang. Những canh hát, múa có thể diễn ra cả mấy đêm, mấy ngày, hát mệt lại ngơi, nhóm khác lại vào. Sau đó, ông truyền dạy cho tôi, và cứ thế tôi đi hát phục vụ bà con, người nào cần “ đánh tiếng” là tôi đi hát, múa”.

 

Các làn điệu hát, múa cổ truyền đã ngấm vào “máu” của ông lúc nào không hay. Ông cho biết: Hát, múa cổ truyền thống của người Dao Thanh Y gồm có nhiều loại như: Múa cầu mùa, múa rồng, múa gà, múa hát giao duyên, múa chiêu binh… Mỗi một loại lại có những nét đặc sắc riêng. Ví dụ như hát múa cầu mùa, nhất định phải có từ 4 đến 8 người (nam, nữ thành cặp) cùng mặc quần áo theo trang phục của người Dao. Khi hát, múa nhất thiết phải theo điệu trống và chiêng hoặc xập xòe (một loại nhạc cụ làm bằng kim loại mỏng khi gõ vào nhau phát ra tiếng kêu). Các bài hát, múa được dàn dựng công phu, người nữ sẽ hát trước và sau đó là người nam…

 

Tuy nhiên, trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm mà các làn điệu hát, múa cổ ở Bằng Cả có những lúc bị thất truyền. Đến nay, số lượng người biết đến loại hình nghệ thuật này rất ít, chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đứng trước nguy cơ mai một bản sắc, ông Bích đã cùng các “cao niên” trong làng tập hợp các nhóm, thành viên biết hát, múa để bảo tồn nét văn hóa này. Ông Bích cho biết thêm: “Câu lạc bộ (CLB) hát, múa cổ truyền của người Dao Thanh Y, xã Bằng Cả ra đời nhằm gìn giữ vốn nghệ thuật của cha ông mình cho thế hệ mai sau. Chính quyền địa phương khi thấy tôi đề xuất thành lập CLB đã hết sức ủng hộ, giúp đỡ cả về vật chất cũng như động viên tinh thần. Hiện nay, CLB hát, múa ở xã Bằng Cả có khoảng gần 20 thành viên, các thành viên mỗi người một lứa tuổi. Những thành viên ngày ra đồng, lên nương làm việc, tối đến đều nhiệt tình tham gia các hoạt động sinh hoạt. Bên cạnh đó, CLB còn duy trì giảng dạy các lớp học về hát giao duyên, nhảy cấp sắc, thêu may, học chữ Nho... thu hút nhiều học viên trong xã tham gia”. 

 

Với ông Bích, đến nay ông đã thuộc hơn 100 làn điệu hát, múa của đồng bào dân tộc Dao Thanh Y. Không chỉ sưu tầm và truyền dạy các làn điệu hát, múa cổ truyền của dân tộc, mà ông Bích còn tổ chức các lớp dạy học chữ của người Dao miễn phí cho nhiều người Dao trong xã và các xã lân cận. Năm 2015, ông Bích được Nhà nước phong tặng nghệ nhân Dân gian Việt Nam cho những đóng góp của ông về văn hóa dân tộc Dao Thanh Y.

 

Chị Lý Thị Quyên, cán bộ văn hóa xã Bằng Cả cho biết: Ông Trần Xuân Bích là một nghệ nhân có trách nhiệm và nhiệt tình tham gia vào các hoạt động văn hóa của xã cũng như huyện tổ chức. Hằng năm, ông thường huấn luyện và tổ chức dạy các làn điệu hát, múa cổ truyền cho các thành viên CLB tham gia Canarval Hạ Long hay Ngày hội văn hóa các dân tộc thiểu số ở xã, huyện… Không chỉ thế, ông Bích còn tham gia vào đội văn nghệ của xã để đón khách du lịch đến tham quan tại khu bảo tồn văn hóa Người Dao Thanh Y ở xã Bằng Cả, được đông đảo du khách quý mến và thích thú.

 

Chia tay nghệ nhân Trần Xuân Bích lúc chiều tà, lòng chúng tôi không khỏi bâng khuâng và tự hào về một nền văn hóa đặc sắc của người Dao Thanh Y ở xã Bằng Cả nói riêng và người Dao ở Quảng Ninh nói chung. Xin chúc cho nghệ nhân Trần Xuân Bích và các thành viên trong CLB hát, múa cổ truyền của đồng bào Dao Thanh Y sẽ mãi mãi tồn tại và phát triển, đóng góp nhiều hơn nữa cho sự nghiệp giữ gìn và bảo tồn nét văn hóa của dân tộc mình.

Long Vũ


 

dcttkn70ctvnnn