1

thứ 7, 18/11/2017

Quay về Bạn đang ở trang: Home Nội dung khác Văn nghệ - Thể thao Ngòi bút “Tư Mã” đã nằm yên trên “ Trường sử” 7 tháng nay...

Ngòi bút “Tư Mã” đã nằm yên trên “ Trường sử” 7 tháng nay...

Bình sinh, giáo sư Văn Tạo – nguyên Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam vẫn tâm niệm một câu châm ngôn được bà nội truyền cho” Ở đời không nên mượn hơi ai mà thở”… Suốt từ tuổi trưởng thành về sau, ông đã sống và cống hiến, bằng chính hơi thở của mình. Ngày 10 tháng Tư năm 2017, khi vào tuổi 92 , ông đã trút hơi thở cuối cuối cùng. Ngòi bút “Tư Mã” đã nằm yên trên “ Trường sử” .nbbbtaaacvb


Giáo sư Văn Tạo tên khai sinh là Nguyễn Xuân Đào, tuổi Bính Dần (1926), sinh ra tại làng La Tỉnh, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương. Xưa là vùng quê nghèo, chỉ có cua cáy, rươi ruốc và cây lúa nuôi sống con người. Nhưng Tứ Kỳ nổi tiếng đất học, có tới 47 vị tiến sĩ nho học được ghi trong sử sách.

 

Sớm giác ngộ cách mạng, năm 1947 Văn Tạo tham gia phong trào Việt Minh, 21 tuổi thành người cộng sản, làm cán bộ Tuyên huấn huyện Tứ Kỳ, rồi tham gia mở trường Trung học Phan Bội Châu, trực tiếp dạy môn văn, sử, địa. Năm 1951 ông lên Việt Bắc, tham gia công tác Đoàn thanh niên Cứu quốc, rồi chuyển sang công tác tại ban Văn Sử Địa trực thuộc Ban Bí thư Trung ương. Từ đấy Văn Tạo thành Nhà nghiên cứu lịch sử cận đại Việt Nam.


nbbbtaaacvb

Giáo sư Văn Tạo, nguyên Viện trưởng Sử học Việt Nam

 

Theo Giáo sư Chu Hảo - Giám đốc Nhà xuất bản Tri thức thì Giáo sư Văn Tạo có tinh thần tự lực cánh sinh tối đa và kiên quyết chống ỷ lại. Ông nhớ câu châm ngôn của bà nội dạy, làm hành trang suốt cả cuộc đời. Ông tự học, kiên trì vừa làm vừa học, trở thành giáo sư (1984), giữ chức Viện trưởng Viện Sử học mười năm (1980-1989).

 

Tính ra 60 năm làm sử, ông đi nhiều, khắp trong nam ngoài bắc, dự Hội thảo quốc tế, đi công tác khắp nơi trên thế giới được đồng nghiệp mến phục. Ông viết khỏe. Ông đã viết riêng hơn một chục cuốn sách, khoảng 100 cuốn với cương vị chủ biên hay đồng tác giả, và hàng nghìn trang viết trên các báo chí về các vấn đề lịch sử và thời cuộc. Vừa làm công tác quản lý, ông còn hứơng dẫn, phản biện cho 80 luận án tiến sĩ, góp phần đào tạo những trí thức, nhà khoa học cho đất nước.

 

Giáo sư Văn Tạo có sức sáng tạo tuyệt vời. Công trình khoa học “Nạn đói năm 1945 ở Việt Nam- những chứng tích lịch sử” gây xúc động với bạn bè quốc tế, được nhận Giải thưởng Nhà nước 2010. Khi đã vào tuổi 70 ông còn hăm hở viết đề cương nghiên cứu và hội thảo về sự nghiệp dựng nước của họ Khúc đất Hồng Châu.

 

Thế kỷ trước, học giả Nguyễn Văn Vĩnh có câu nói nổi tiếng” Nước Nam ta sau này, hay hay dở là ở chữ quốc ngữ. Phạm Quỳnh, chủ bút Tạp chí Nam Phong tuyên bố “Truyện Kiều còn, tiếng ta còn, tiếng ta còn, nước ta còn”. Thế kỷ này Giáo sư Văn Tạo dự báo “tương lai nước Việt Nam phụ thuộc vào sự hình thành giai cấp công nhân trí thức “.

 

Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Khánh có lần nhận xét: Giáo sư Văn Tạo là người say mê nghiên cứu, là nhà khoa học chân chính, có tính tự tin, tự chủ và thắng thắn, khách quan, trung thực, không nghĩ một đằng viết một nẻo. Ông cũng là người có nghị lực biết vượt qua khó khăn bệnh tật hiểm nghèo để sống và cống hiến…

 

Ông Nguyễn Khánh kể rằng, hai người đã cùng làm việc với nhau gần 3 năm để xây dựng và biên tập bộ lịch sử của Chính phủ Việt Nam. Những khi phát biểu, giáo sư Văn tạo luôn thể hiện khách quan và sâu sắc, có ý kiến sắc bén mới mẻ, không chấp nhận sự kết luận dễ dãi, không rành mạch, những đề nghị thuận chiều với dự thảo, với bản trình bày đề dẫn. Nguyễn Khánh quý trọng GS Văn Tạo ở tinh thần công minh lịch sử và có bản lĩnh của người trí thức .

 

GS-TS Trần Ngọc Hiên coi ông là tấm gương sáng trong khoa học; nguyên Phó chủ tịch HĐBT Đoàn Duy Thành, tâm sự rằng đó là người bạn tri kỷ, biết chia sẻ cảm thông với bạn bè. Nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Di Niên lại tinh tế nhận xét Giáo sư Văn Tạo làm sử có tố chất ngoại giao…

 

Khi chuẩn bị Đại hội Đảng khóa VI, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã giao cho ông nghiên cứu đề tài với chủ đề “Di sản lịch sử và xuất phát điểm khi đi lên CNXH”. Đề tài có giá trị lớn trong lý luận và thực tiễn “nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật, tôn trong quy luật khách quan”.

 

Trong giới sử học Việt Nam, GS Văn Tạo được mệnh danh là “người đi giải oan cho các nhân vật trong lịch sử”. Có những vấn đề nhạy cảm, nhiều người né tránh, nhưng GS Văn Tạo lại thẳng thắn trình bày quan điểm, chính kiến của mình.

 

Năm 1996 ông là người khởi xưởng luận thuyết “Công minh lịch sử, và công bằng xã hội”. Ông đã góp phần nhìn nhận lại một số vấn đề lịch sử, như nhận thức về họ Khúc, về nhà Mạc, và nhà Trịnh, hay nhận thức lại về các nhân vật: Trần Thủ Độ, Hồ Quý Ly, Phan Thanh Giản, Phạm Quỳnh… Đồng thời nhận thức lại về một số sự kiện lịch sử, như quan hệ giưa hai nhân vật Phạm Bình Trọng và Nguyễn Hữu Cầu ở Hải Dương… Những nghiên cứu của ông đã góp phần đưa ra nhiều nhận thức mới trong nghiên cứu lịch sử. Từ quan điểm này, ông đã minh oan, hoặc trả lại giá trị đích thực cho những nhân vật lịch sử, những sự kiện lịch sử, vốn chưa được đánh giá công bằng.

 

Trong bài" Phạm Quỳnh- chủ bút báo Nam Phong", đăng trên tạp chí Khoa học và Ứng dụng Hải Dương, số tháng 2 năm 2005, ông viết:" Phạm Quỳnh không có hành vi nào tàn ác với nhân dân, không đàn áp các cuộc khởi nghĩa nông dân như nhiều quan lại thời Nguyễn(…) Nhưng mặt khác ông lại có công chuyển tải văn hoá Đông- Tây trên văn đàn, báo giới Việt Nam, góp phần làm phong phú thêm cho ngôn ngữ, văn hoá dân tộc Việt Nam thời đầu thế kỷ XX, công lao đó đáng được ghi nhận. "

 

Trong 5 năm từ 2009 đến 2013, GS Văn Tạo đã bỏ thời gian tự ghi được 118 băng ghi âm, kể lại lịch sử Việt Nam với tiêu đề” Một thế kỷ qua những mẩu chuyện đời”. Ông đã dành 8000 phút, nói chuyện một mình, đối mặt với chiếc máy ghi âm. Ông đã tặng số băng ấy cho Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam. PGS-TS Nguyễn Văn Huy, Giám đốc của Trung tâm đã nhận định “Đó là cách giữ gìn ký ức bằng cách tự ghi âm lưu lại cho đời sau, một hình thức thích hợp với những nhà khoa học cao tuổi mà việc viết lách đã trở nên khó khăn. Đây là sáng kiến tuyệt vời mà nhà sử học Văn tạo đã mở đường để có thể áp dụng rộng rãi với các nhà khoa học khác”.

 

Từng có nhiều lần được gặp gỡ, làm việc với ông, tôi càng kính phục ông, bởi đằng sau vẻ giản dị, tính cách bình dân, dễ hòa nhập là một kho trí tuệ. Đối với những người đi sau, giáo sư bao giờ cũng khích lệ, động viên một cách chân thành. …Tuổi tác ông, đáng vào hàng cha chú, nhưng tôi thường xưng hô với ông, gọi là thầy. Đã mấy lần thầy Văn Tạo thủng thẳng bảo tôi: “Anh thì danh bé, tiếng nhỏ, nhưng làm được nhiều việc lớn”. Lại một lần giáo sư dự lễ khánh thành đền thờ Khúc Thừa Dụ, ông nghe xong bài văn tế “Anh hùng dân tộc Khúc Thừa Dụ” do tôi phụng thảo, bảo rằng: “Thế là súc tích rồi, còn phải gì nữa…”

 

Năm 2010, tôi làm bộ phim tài liệu “Lấp lánh sao Khuê” có phần ghi hình phỏng vấn giáo sư…. Ông hào hứng nhận lời, không may do tắc đường nên xe chúng tôi đến muộn, ai cũng lo lắng, hồi hộp. Khi đến nhà, đã thấy giáo sư quần áo tươm tất ngồi đợi sẵn bên bàn. Chúng tôi ngượng ngùng xin lỗi, ông cười độ lượng thông cảm: “Hà nội giờ này không tắc đường mới lạ.”. Nhờ ông chuẩn bị kỹ, nên ghi hình đạt chất lượng cao. Giọng nói của ông lên bổng xuống trầm, nhẩn nha, truyền cảm. Ông nhận xét, đánh giá phân tích tài năng và tầm chiến lược của Nguyễn Trãi rất uyên thâm….

 

Xa quê từ năm 27 tuổi rồi làm việc và sinh sống ở Hà Nội, nhưng giáo sư Văn Tạo luôn giành tình cảm đặc biệt với quê hương .Ở Hải Dương, dường như những sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử quan trọng đều có tiếng nói của giáo sư tham gia, làm cho vấn đề thêm minh triết rõ ràng. Ví như: Tọa đàm về học giả Phạm Quỳnh và Tạp chí Nam Phong, hội thảo về họ Khúc thế kỷ X, hội thảo về “Chí Linh bát cổ “, về Bổi Lạng đất Tứ Kỳ…

 

Giáo sư được tặng nhiều Huân chương lao động, Huân chương kháng chiến hạng Nhất, hai lần Giải thưởng Nhà nước về KH&CN. Nhưng phần thưởng cao quý nhất, với ông là nhà sử học chân chính của dân, vì dân.

 

Giáo sư Văn Tạo có tâm hồn nghệ sĩ. Ông thích hát ca trù. Dịp 85 tuổi, ông đã sáng tác bài ca trù tự sự, gửi gắm nỗi mình:

 

Bút “Tư Mã” vẫn ruổi rong “Trường Sử”

 

Tuổi “ Trời cho” mà cũng tuổi “Đời cho”.

 

Nhưng đến ngày Nhà giáo năm nay, ngòi bút “Tư Mã” đã nằm yên trên “ Trường sử” rồi. Ông đã đi xa bảy tháng!…

Khúc Hà Linh


 

dcttkn70ctvnn